Zaimki they/them: formy, zgoda czasownika i przykłady
They, them, their, theirs, themself. Jedna osoba, czasowniki w liczbie mnogiej: they are, they were.
Formy
| Podmiot | they |
|---|---|
| Dopełnienie | them |
| Dzierżawczy przed rzeczownikiem | their |
| Dzierżawczy samodzielny | theirs |
| Zwrotny | themself or themselves |
W zdaniu
- They are running late, so save them a seat.
- I asked them, and they said yes.
- Their bus was cancelled again.
- The notebook on the desk is theirs.
- They made themself a coffee before the meeting.
- They were at the party, but they left early.
Formy
They jest podmiotem, them dopełnieniem, their określeniem przed rzeczownikiem, theirs zaimkiem samodzielnym, a themself albo themselves formą zwrotną. Ta strona dotyczy codziennego używania zestawu. Hasło they/them w słowniku opisuje jego historię i dawny spór o gramatykę.
Polskie rozwiązania, w tym oni/ich używane wobec jednej osoby, opisuje strona o zaimkach po polsku.
They are, nie they is
Pojedyncze they łączy się z czasownikami w liczbie mnogiej: they are, they were, they have. Słownik Merriam-Webster, który we wrześniu 2019 roku dodał niebinarne znaczenie they, porównuje je do you: zaimka, który kiedyś był wyłącznie mnogi, a nadal łączy się z are, gdy oznacza jedną osobę.
Językoznawca Dennis Baron zauważa, że you nie było akceptowane jako forma pojedyncza aż do XVII wieku. Dziś nikt nie słyszy w you are błędu, a Merriam-Webster uważa za całkiem możliwe, że niebinarne they stanie się równie zwyczajne.
Themself czy themselves
Używa się obu. Merriam-Webster podaje themself jako formę zwrotną dla jednej osoby, także osoby niebinarnej, i zauważa, że jest coraz szerzej akceptowana. Chicago Manual of Style zaczął dopuszczać themself wobec jednej osoby w wydaniu z 2017 roku, z zastrzeżeniem, że część osób nadal będzie wolała themselves.
Niektóre osoby używające they mają swoją ulubioną formę. Jeśli to słowo pada często, można spokojnie o nią zapytać. Jeśli nie wiesz, obie formy zostaną zrozumiane.
Kiedy they może oznaczać grupę
Jedynym realnym kosztem pojedynczego they jest dwuznaczność. Zdanie „Sam and their friends said they would come” może znaczyć, że przyjdzie Sam, albo że przyjdą wszyscy. Rozwiązanie jest takie, jakiego i tak używają osoby piszące starannie: wstawić imię z powrotem tam, gdzie zdanie tego wymaga. Nie jest to unikanie czyjegoś zaimka, tylko dbanie o jasność zdania.
They jako forma domyślna
They/them to zestaw najczęściej używany przez osoby spoza binarności płciowej: w Gender Census 2025 wybrało go 75,0% osób ankietowanych. Wciąż zostaje jednak jedna czwarta, która go nie wybrała, a osoba prowadząca ankietę wyraźnie zaznacza, że żaden zaimek nie pasuje wszystkim. They sprawdza się na chwilę, zanim się dowiesz. Nie zastępuje pytania i nie jest bezpieczną asekuracją wobec osoby, która mówi, że używa she albo he.
Słowniki i poradniki stylu
Merriam-Webster ogłosił they Słowem Roku 2019, po tym jak liczba wyszukiwań wzrosła o 313% w porównaniu z poprzednim rokiem. W 2017 roku AP Stylebook dopuścił they wobec osób, które nie używają he ani she, choć z zastrzeżeniami, a Chicago Manual of Style wprowadził zmianę w tym samym roku. American Dialect Society już wcześniej wybrało pojedyncze they Słowem Roku 2015.
Jeśli się pomylisz
Powiedz they i mów dalej. Hasło o misgenderowaniu w słowniku wyjaśnia, dlaczego krótka poprawka działa lepiej niż długie przeprosiny.
Pytania, które ludzie zadają
They is czy they are?
They are. Pojedyncze they łączy się z czasownikami w liczbie mnogiej, tak samo jak you, gdy oznacza jedną osobę.
Themself czy themselves?
Obie formy są zrozumiałe. Themself jest w słowniku Merriam-Webster, a Chicago Manual of Style akceptuje je wobec jednej osoby; część osób woli themselves. Jeśli dana osoba ma swoją wersję, używaj jej.
Jak uniknąć nieporozumień, gdy they może oznaczać grupę?
Użyj imienia tam, gdzie zdanie byłoby niejasne. To zwykłe jasne pisanie, a nie unikanie czyjegoś zaimka.
Czy mogę używać they wobec kogoś, zanim poznam zaimki tej osoby?
To rozsądne rozwiązanie tymczasowe, podobnie jak imię. Kiedy poznasz zaimki tej osoby, używaj ich.