Dzień Widoczności Osób Biseksualnych: historia i osoby bi trans

Dzień Widoczności Osób Biseksualnych przypada co roku 23 września, w 2026 roku w środę, i zamyka Tydzień Świadomości Biseksualności (Bisexual Awareness Week), który zaczyna się 16 września. Zapoczątkowało go w 1999 roku troje amerykańskich aktywistów bi, pod nazwą Celebrate Bisexuality Day, z myślą o ludziach, których bierze się za hetero albo za gejów i lesbijki zależnie od tego, obok kogo akurat stoją. Osoby bi, które są też trans lub niebinarne, mogą być tak błędnie odczytywane podwójnie, a ten artykuł przygląda się obu sytuacjom.

Kiedy jest Dzień Widoczności Osób Biseksualnych?

Data jest stała: 23 września, bez względu na dzień tygodnia. Według wyliczeń strony Bi Visibility Day rok 2026 to 28. rok jego obchodów. To ostatni dzień Tygodnia Świadomości Biseksualności, zapisywanego też jako #BiWeek, który trwa od 16 do 23 września. GLAAD współtworzyła pierwszy #BiWeek razem z BiNet USA w 2014 roku, a dziś obchodzi go z Bisexual Resource Center i Still Bisexual.

Dzień miał kilka nazw. Zaczynał jako International Celebrate Bisexuality Day, nazywano go też Bi Pride Day i Bi Day. Nazwa Bi Visibility Day, której dziś używa większość ludzi, przyszła z Wielkiej Brytanii, od Jen Yockney, która od 2001 roku prowadzi stronę Bi Visibility Day. Celowo wybrała słowo bi zamiast bisexuality, żeby dzień obejmował nie tylko osoby biseksualne, lecz także biromantyczne, na przykład osoby aseksualne, które chcą związków romantycznych bez względu na płeć. GLAAD nazywa go Celebrate Bisexuality+ Day, a plus oznacza szerszy parasol bi+: osoby panseksualne, o płynnej orientacji, queer i te bez etykiety.

Ta sama strona wymienia trzy pokrewne daty dla osób spod tego parasola: dzień widoczności osób panseksualnych (Pan Visibility Day) 24 maja, omniseksualnych (Omni Visibility Day) 6 lipca oraz poliseksualnych i poliromantycznych (Polysexual and Polyromantic Visibility Day) 26 lipca. Jeśli chcesz mieć je wszystkie po kolei, razem z datami ważnymi dla osób trans, nasz kalendarz dni świadomości LGBTQ+ podaje je miesiąc po miesiącu.

Skąd się wziął

Za dniem stoją trzy osoby: Wendy Curry z Maine, Michael Page z Florydy i Gigi Raven Wilbur z Teksasu. Dni świętowania biseksualności zdarzały się już wcześniej, ale według strony Bi Visibility Day ten był pierwszym, który nie skończył się na jednorazowym wydarzeniu i był obchodzony także w kolejnych latach.

Data to urodziny Wilbur. Według późniejszych wspomnień Curry wszystko zaczęło się od propozycji rzuconej, prawdopodobnie przez Wilbur, na jednym z corocznych zjazdów osób bi: żeby zrobić imprezę. Cała trójka chciała daty we wrześniu między innymi dlatego, że podziwiała Freddiego Mercury'ego, który urodził się w tym miesiącu. Pierwsze obchody zwykle umiejscawia się na światowej konferencji International Lesbian and Gay Association (ILGA), która odbyła się w Johannesburgu od 19 do 26 września 1999 roku. Własne sprawozdanie ILGA z tej konferencji o nich nie wspomina, więc ten szczegół opiera się na późniejszych relacjach. W pierwszym roku dzień obchodzono w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Japonii i Republice Południowej Afryki; według strony to dziś ponad 30 krajów.

Page zaprojektował flagę biseksualną rok wcześniej, w 1998 roku. Wyjaśniał, że większość osób bi, z którymi rozmawiał, nie czuła związku z tęczową flagą, różowym i czarnym trójkątem ani lambdą i potrzebowała własnych symboli. Jeśli te starsze symbole są ci obce, wyjaśnia je nasz przewodnik po symbolach LGBTQ+.

Wilbur jest osobą interpłciową i ma na koncie publiczne wypowiedzi o byciu osobą zarazem interpłciową i biseksualną. W wywiadzie dla houstońskiego magazynu OutSmart z 2008 roku Wilbur ujmuje to tak: „Kiedy potrafimy postrzegać płeć jako spektrum, możemy być płcią, którą jesteśmy, i świętować w naszej różnorodności”.

Czemu służy ten dzień

Osoby założycielskie jasno nazywały problem, który chciały rozwiązać. Wilbur mówi o nim tak: „Od czasu rebelii w Stonewall społeczność gejów i lesbijek zyskała siłę i widoczność. Społeczność biseksualna też zyskała siłę, ale pod wieloma względami wciąż nas nie widać”. Na pytanie o największe zagrożenie dla osób bi odpowiedź Curry zmieściła się w jednym słowie: niewidzialność. Uzasadnienie było takie: większość ludzi patrzy na parę i po tym, jakiej płci wydają się te dwie osoby, uznaje ją za heteroseksualną albo homoseksualną, więc osoby bi przechodzą niezauważone, wiele z nich pozostaje w izolacji, a stereotypów nikt nie podważa.

Ta niewidzialność dziwnie wypada na tle liczb. W sondażach Gallupa z 2025 roku, przeprowadzonych na ponad 13 000 dorosłych w Stanach Zjednoczonych, ponad połowa osób identyfikujących się jako LGBTQ+ określiła się jako osoby biseksualne, czyli około 5 procent wszystkich dorosłych. GLAAD opisuje osoby bi+ jako największą grupę w społeczności LGBTQ.

Są też grupą, która najrzadziej ma za sobą coming out. W analizie z 2019 roku, opartej na badaniu Uniwersytetu Stanforda z 2017 roku, ośrodek Pew Research Center ustalił, że tylko 19 procent dorosłych osób biseksualnych powiedziało, że wszystkie lub większość ważnych osób w ich życiu o tym wie, wobec trzech czwartych dorosłych gejów i lesbijek. W Wielkiej Brytanii badanie YouGov na ponad 5000 osób LGBT, przeprowadzone w 2017 roku na zlecenie organizacji Stonewall i opublikowane jako raport o osobach bi w Dniu Widoczności Osób Biseksualnych w 2020 roku, wykazało, że 20 procent osób bi ujawniło się przed całą rodziną, wobec 63 procent gejów i lesbijek, a 42 procent ukrywało albo maskowało w pracy swoją biseksualność z obawy przed dyskryminacją.

Jen Yockney w komunikacie prasowym Bi Visibility Day na 2026 rok ujmuje skutek w jednym zdaniu: „Tam, gdzie lesbijki i geje mają do opuszczenia jedną szafę, wiele osób bi przekonuje się, że wyjście z jednej szafy kończy się po prostu wepchnięciem do kolejnej”. Co oznacza słowo biseksualność i dlaczego bi nigdy nie znaczyło „dwa”, wyjaśnia nasze hasło słownikowe o biseksualności, razem z tym, jak na co dzień wygląda wymazywanie bi.

Wymazywanie bi, kiedy jesteś osobą trans lub niebinarną

Uwaga Curry o parach ma w przypadku osób trans drugie dno. Spojrzenie, które rozstrzyga, czy para jest hetero, czy homo, rozstrzyga też, jakiej płci jest każda z tych osób, a kiedy myli się co do czyjejś płci, myli się razem z nią co do orientacji. Kiedy biseksualny mężczyzna trans trzyma za rękę swojego chłopaka, ktoś, kto go misgenderuje, może zobaczyć w nich parę heteroseksualną, ktoś, kto tego nie robi, parę gejów, a biseksualnego mężczyznę nie zobaczy w nim prawie nikt.

Dawniej zakładano, że osoby trans i osoby bi to dwie odrębne grupy. Martin Rawlings-Fein, biseksualny mężczyzna trans i były główny organizator Bay Area Bisexual+ and Pansexual Network, powiedział w 2020 roku NBC News, że w latach 90. ludzie byli „naprawdę zdezorientowani” tym, że osoba trans może być kimś innym niż osoba hetero, a osoba biseksualna kimś innym niż osoba cispłciowa. Jak mówił, kiedy przyglądał się wtedy osobom bi wokół siebie, wiele z nich było trans albo genderqueer. Środowiska bi zapisały to już wcześniej czarno na białym: Bisexual Manifesto, opublikowany w 1990 roku przez magazyn Anything That Moves z rejonu Zatoki San Francisco, wzywał, żeby nie zakładać, że biseksualność jest binarna, i dodawał: „Właściwie nie zakładajcie, że istnieją tylko dwie płcie”.

Liczby wskazują w tę samą stronę. W amerykańskim badaniu na ogólnokrajowej próbie probabilistycznej 274 dorosłych osób trans, ankietowanych od 2016 do 2018 roku i opublikowanym w 2023 roku, najczęściej wybieranym określeniem orientacji była biseksualność (18,9 procent), tuż przed queer i heteroseksualnością. Wśród osób bi, które odpowiedziały na ankietę Stonewall w Wielkiej Brytanii, 16 procent określiło się jako trans. A Gallup podaje, że niewielki odsetek dorosłych w USA identyfikujących się jako osoby niebinarne w przeważającej większości identyfikuje się jako LGBTQ+, zwłaszcza jako osoby biseksualne lub transpłciowe.

Biseksualne osoby trans zderzają się nie tyle z brakiem liczb, ile z brakiem wiary. Bi Report organizacji Stonewall, oparty na tym badaniu, zauważa, że biseksualnym osobom trans czasem odmawia się wiarygodności, kiedy inni kwestionują, jak ich biseksualność da się pogodzić z ich tożsamością płciową, jakby jedna z tych dwóch tożsamości musiała ustąpić. Niektóre biseksualne osoby trans używają też określeń panseksualna albo queer albo zmieniają słowa zależnie od otoczenia, i ten dzień jest także ich. W rozmowie z NBC News AC Dumlao, trans i niebinarna osoba aktywistyczna, nazywa otwarte mówienie o swojej biseksualności sposobem, by pokazać ludziom, że „nie ma jednego sposobu bycia osobą biseksualną”.

Jak się go obchodzi

Obchody są przeważnie lokalne i towarzyskie. Strona Bi Visibility Day spodziewa się w 2026 roku ponad 250 wydarzeń, a dotychczasowe zgłoszenia pochodzą z Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Belgii, Szwajcarii, Australii, Francji, Kanady i Holandii. Wśród nich są:

• Spotkania towarzyskie, od pikników i wędrówek po wieczory w barach przyjaznych osobom bi, a także wieczory speed datingu.
• Wykłady i panele, pokazy filmów, wieczory poetyckie i kluby książki.
• Marsze i konferencje. W 2025 roku marsze dumy osób bi odbyły się we Francji i w Niemczech, konferencja w Belgii, a miasto Boston wydało uroczystą proklamację.
• Flagi. Na budynkach publicznych zawisa różowo-fioletowo-niebieska flaga, a pracownicze sieci LGBT organizują spotkania tematyczne.

W sieci GLAAD proponuje poświęcić ten tydzień na poznawanie historii osób bi i obserwowanie organizacji bi+, takich jak Bisexual Resource Center, Still Bisexual, BiPlus Organizing US i American Institute of Bisexuality. Jeśli w pobliżu nie ma żadnego wydarzenia, najszybciej sprawdzisz, czy coś się szykuje, w lokalnym centrum LGBTQ+ albo w grupie osób trans, a tekst jak znaleźć grupę wsparcia dla osób trans podpowiada, od czego zacząć.

Obchodzić po cichu albo wcale

Dni widoczności opierają się na tym, że ktoś jest widziany, a to, że ludzie widzą w tobie osobę bi, trans albo jedno i drugie, nie dla każdego jest bezpieczne ani pożądane. Jak piszemy w przewodniku po dniach świadomości osób trans, widoczność to wybór, nie obowiązek.

Są sposoby, które nikomu niczego nie zdradzają. Róż, fiolet i niebieski można nosić jako zwykły strój, który odczytają tylko osoby znające flagę; zestawienia znajdziesz w naszych pomysłach na strój na Pride. Możesz poczytać o historii osób bi, pójść na wydarzenie otwarte także dla osób sojuszniczych albo napisać do zaprzyjaźnionej osoby bi, zamiast publikować coś publicznie.

Z wersją publiczną uważaj. Polubienie, udostępnienie czy nowe zdjęcie profilowe może dotrzeć do ludzi, którzy jeszcze nic nie wiedzą, a jeśli nie wszyscy wiedzą, że jesteś osobą trans, post o orientacji może wywołać rozmowy o płci, których nie planujesz. Jeśli to ma znaczenie, zostań przy prywatnych wiadomościach. Ta data wróci za rok.

Jeśli nie jesteś osobą bi

Bi Report organizacji Stonewall zawiera rady od samych osób bi, a większość z nich nie wymaga żadnego wysiłku:

• Wierz ludziom. Ktoś, kto spotykał się głównie z osobami jednej płci albo od lat jest z jedną osobą partnerską, nadal może być bi.
• Nie wnioskuj z tego, z kim ktoś jest. Obecna czy była osoba partnerska nie określa niczyjej orientacji. Kieruj się słowami, których ludzie używają o sobie.
• Uważaj na zbiorcze określenia. Nazwanie mieszanej grupy gejowską wymazuje osoby bi, które do niej należą.
• Nie przesłuchuj. Przypieranie kogoś do muru natarczywymi pytaniami o tożsamość jest krzywdzące, tak samo jak wyoutowanie tej osoby.

W przypadku biseksualnych osób trans i niebinarnych dodaj jeszcze jedną: nie traktuj czyjejś płci ani tranzycji jako czegoś, co przesądza o orientacji. To, czy czyjś pociąg zmienił się po drodze, jest sprawą tej osoby, która może o tym powiedzieć albo zachować to dla siebie, i nie jest pytaniem, na które ktokolwiek musi ci odpowiadać.